Wat is het gebruikelijk loon?
Als je als DGA werkzaamheden verricht voor een BV waarin jij of je fiscale partner een aanmerkelijk belang hebt (5% of meer van de aandelen), geldt de gebruikelijkloonregeling van artikel 12a Wet op de loonbelasting 1964. Je bent verplicht jezelf een gebruikelijk loon toe te kennen.
Ook als er geen echte gezagsverhouding is tussen jou en de BV — wat bij veel DGA's zo is — ben je voor de loonheffing altijd werknemer. Er is dan sprake van een fictieve dienstbetrekking (art. 4 Wet LB). De regeling is dus altijd van toepassing zodra je werkt voor een BV met aanmerkelijk belang.
Het verschil tussen het gebruikelijk loon en wat je jezelf daadwerkelijk uitbetaalt, wordt fictief loon genoemd. Over dat fictief loon moeten loonheffingen worden afgedragen.
De drie normen: welke geldt?
Het gebruikelijk loon wordt vastgesteld op het hoogste van de volgende drie bedragen:
- Het loon uit de meest vergelijkbare dienstbetrekking
- Het hoogste loon van werknemers in dienst van de BV of verbonden lichamen
- €58.000 (2026) — het wettelijk minimumbedrag
€58.000 is de absolute ondergrens. Tenzij je gebruik kunt maken van een uitzondering, mag je gebruikelijk loon nooit lager zijn. Dit bedrag wordt periodiek geïndexeerd door het kabinet.
Meest vergelijkbare dienstbetrekking
Het loon van de DGA wordt vergeleken met het loon van iemand in loondienst die vergelijkbare werkzaamheden doet, met vergelijkbare opleiding en verantwoordelijkheden — maar dan zonder aanmerkelijk belang. Dat is de meest vergelijkbare dienstbetrekking.
Criteria die de Belastingdienst hanteert bij het bepalen van die vergelijkbare functie:
- De branche en omvang van het bedrijf (in medewerkers of omzet)
- Het werkpakket en de verantwoordelijkheden
- Welke personen of afdelingen de DGA aanstuurt
- Opleiding en werkervaring
Als de inspecteur zich beroept op een vergelijkbare dienstbetrekking, moet hij aan jou kenbaar maken op welke criteria hij die vergelijking baseert (HR 2004, ECLI:NL:HR:2004:AN8666). In de praktijk zijn soms meerdere functies als vergelijkbaar aan te merken. In dat geval wordt het meest voorkomende loon of een gemiddelde gehanteerd.
Kun je aannemelijk maken dat het loon van de meest vergelijkbare dienstbetrekking lager is dan €58.000? Dan geldt dat lagere bedrag als jouw gebruikelijk loon. De bewijslast ligt bij jou als DGA. Zonder onderbouwing houdt de inspecteur vast aan €58.000.
Afroommethode
In de rechtspraak is de afroommethode ontstaan: een methode waarbij het gebruikelijk loon wordt afgeleid van de opbrengsten van de BV, verminderd met de toe te rekenen kosten. De Belastingdienst gebruikte deze methode vroeger regelmatig om het gebruikelijk loon hoger vast te stellen.
De afroommethode kon alleen worden toegepast als de BV-resultaten nagenoeg geheel toerekenbaar zijn aan de werkzaamheden van de DGA (geen andere werknemers), én als er geen vergelijkbare dienstbetrekking beschikbaar was. Sinds de wetswijziging van 2015 — waarbij "soortgelijke dienstbetrekking" werd gewijzigd in "meest vergelijkbare dienstbetrekking" — is er altijd wel een vergelijkbare functie te vinden. Daarmee is de reikwijdte van de afroommethode sterk ingeperkt.
De Belastingdienst past de methode in de praktijk nog wel eens toe, ook in situaties waar dit juridisch niet meer kan. Als jij hiermee te maken krijgt, is het verstandig dit te betwisten. Als de BV lage winsten maakt, kun je de afroommethode zelf ook gebruiken om een lager gebruikelijk loon aannemelijk te maken.
Wat controleert de Belastingdienst?
De Belastingdienst controleert het gebruikelijk loon via de aangifte loonheffingen van de BV en de aangifte inkomstenbelasting van de DGA persoonlijk. Signalen die extra aandacht trekken:
- Loon lager dan het normbedrag van €58.000 zonder onderbouwde uitzondering
- Loon jarenlang ongewijzigd terwijl de norm werd aangepast
- Een grote dividenduitkering naast een laag loon
- Loon opvallend laag ten opzichte van omzet of winst van de BV
- Loon lager dan dat van een andere werknemer in de BV of een verbonden lichaam
Bij een naheffing legt de Belastingdienst loonheffing op over het verschil tussen het werkelijk betaalde loon en het gebruikelijk loon. Daar komt revisierente bij, en in ernstige gevallen een vergrijpboete.
Fictief loon en de gevolgen
Betaal je jezelf minder dan het gebruikelijk loon? Dan wordt het verschil als fictief loon in aanmerking genomen. Dit fictief loon wordt geacht te zijn genoten op 31 december van het betreffende kalenderjaar (art. 13a lid 3 Wet LB).
Het fictief loon heeft ook gevolgen voor de verkrijgingsprijs van jouw aandelen. Vanuit de DGA-positie vormt het fictief loon een informele kapitaalstorting in de BV. Dit verhoogt de verkrijgingsprijs van jouw aandelen, waardoor je bij een toekomstige verkoop van de BV minder box 2-belasting betaalt. Leg deze verhoging goed vast in het dossier.
Afstemmen met de Belastingdienst
Wil je achteraf geen discussie over de hoogte van jouw gebruikelijk loon? Dan kun je vooraf afstemming zoeken met de Belastingdienst. De Belastingdienst maakt echter geen afspraken over perioden die al verloond zijn. Afstemming is dus alleen zinvol voor toekomstige perioden.
Voor de afstemming is een verzoekbrief nodig. LoonBox kan je hierbij helpen. Plan een gratis kennismakingsgesprek om te bespreken of dit in jouw situatie verstandig is.
Wat doet LoonBox voor jou?
LoonBox verwerkt het gebruikelijk loon voor DGA's als vaste taak in de salarisadministratie. Ertug Kosmaci RB bewaakt de normwijzigingen en signaleert wanneer jouw loon niet meer voldoet aan de actuele wet — zonder dat je er zelf naar hoeft te kijken.
Wil je weten of jouw huidige loon correct is? Plan een gratis kennismakingsgesprek van 15 minuten. Plan gratis een kennismakingsgesprek.
Lees ook: wanneer je een lager gebruikelijk loon mag hanteren en loon of dividend — wat is slim voor jou als DGA?
Heb je vragen over het gebruikelijk loon voor jouw situatie? LoonBox helpt je graag verder.