Wat is de proeftijd in een arbeidscontract?
Tijdens de proeftijd kun je als werkgever de samenwerking direct stoppen als het niet werkt, maar alleen als je de proeftijd vooraf correct schriftelijk hebt vastgelegd. Een mondelinge afspraak of een vergeten clausule is niet geldig.
- Contracten korter dan 6 maanden: geen proeftijd toegestaan.
- Contracten van 6 maanden tot 2 jaar: maximaal 1 maand proeftijd.
- Contracten van 2 jaar of onbepaalde tijd: maximaal 2 maanden proeftijd.
- De proeftijd moet schriftelijk zijn overeengekomen: een mondeling beding is nietig.
Wanneer mag je een proeftijd opnemen?
De wettelijke regels voor de proeftijd zijn afhankelijk van de duur van het contract. Niet elk contract leent zich voor een proeftijdbeding.
Bij contracten korter dan zes maanden is een proeftijd wettelijk uitgesloten. Sluit je een contract van exact zes maanden of langer, dan mag je een proeftijd van maximaal een maand opnemen. Bij contracten van twee jaar of langer, en bij contracten voor onbepaalde tijd, geldt een maximum van twee maanden. Een langere proeftijd dan wettelijk toegestaan is nietig: de rechter vernietigt het beding alsof het nooit heeft bestaan.
Een proeftijd mag ook niet worden overeengekomen in een opvolgend arbeidscontract, als de werknemer bij jou al in dienst is geweest voor hetzelfde werk. De proeftijd is bedoeld om elkaar te leren kennen, niet om herhaaldelijk van ontslagbescherming af te zien. Sommige cao's wijken af van de wettelijke maxima, zodat het raadzaam is de toepasselijke cao altijd te raadplegen voordat je een proeftijdbeding opstelt.
Hoe beëindig je een contract tijdens de proeftijd?
Beëindigen tijdens de proeftijd is eenvoudig, maar ook dit vraagt om zorgvuldig handelen om problemen achteraf te voorkomen.
Je hoeft geen opzegtermijn in acht te nemen en geen reden te geven. De beëindiging heeft direct effect. Hoewel een mondelinge opzegging juridisch ook geldig is, adviseer je dit altijd schriftelijk te bevestigen: per e-mail of per brief, met de datum van beëindiging. Zo heb je bewijs als de werknemer later betwist dat er een einde aan het contract is gemaakt.
Transitievergoeding is niet verschuldigd bij ontslag tijdens de proeftijd. Dat is een van de praktische voordelen van de proeftijd voor werkgevers. Toch geldt ook hier een grens: je mag de proeftijd niet misbruiken om te ontslaan om discriminatoire redenen. Een werknemer die tijdens de proeftijd zwanger blijkt te zijn, ziek wordt, of vakbondsactiviteiten ontplooit, mag je niet om die reden ontslaan. Doet een werknemer bij de rechter een beroep op discriminatoir ontslag, dan ligt de bewijslast bij jou.
Valkuilen voor werkgevers
De proeftijd lijkt eenvoudig, maar er zijn veelgemaakte fouten die werkgevers duur komen te staan.
De meest voorkomende fout is dat de proeftijd niet of onvolledig in de arbeidsovereenkomst is opgenomen. Een proeftijdbeding dat pas na ondertekening wordt toegevoegd of dat mondeling is afgesproken, heeft geen rechtskracht. Als je de proeftijdclausule vergeet en de werknemer is al begonnen, kun je deze niet alsnog toevoegen: het moment is voorbij.
Een andere valkuil is het stilzwijgend laten verstrijken van de proeftijd. Als de proeftijd eindigt en je geen actie onderneemt, accepteer je daarmee impliciet de voortzetting van het dienstverband. Je kunt de werknemer dan niet meer via de proeftijd ontslaan, ook niet als de periode formeel net verstreken is. Ten slotte: een proeftijdbeding in een contract korter dan zes maanden is volledig nietig. Dat betekent niet alleen dat het beding niet geldt, maar ook dat een beroep erop door jou als werkgever als onrechtmatig kan worden beschouwd.
Veelgestelde vragen
Mag ik een proeftijd opnemen in een tijdelijk contract van 6 maanden?
Nee. Bij contracten korter dan 6 maanden is een proeftijdbeding wettelijk nietig. Je kunt de werknemer dan niet via de proeftijd ontslaan.
Moet ik een reden geven als ik tijdens de proeftijd ontslag geef?
Nee, dat is niet verplicht. Je hoeft tijdens de proeftijd geen reden te geven voor beëindiging. Maar je mag niet ontslaan op grond van discriminatoire redenen zoals zwangerschap of ziekte.
Is een proeftijd geldig als we die mondeling hebben afgesproken?
Nee. Een proeftijdbeding moet schriftelijk zijn vastgelegd, bij voorkeur in de arbeidsovereenkomst zelf. Een mondelinge proeftijd heeft geen rechtskracht.
Kan ik na de proeftijd alsnog een proeftijdbeding toevoegen?
Nee. De proeftijd moet zijn overeengekomen voor of bij aanvang van het dienstverband. Achteraf toevoegen is niet mogelijk.
Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en niet als juridisch advies. Ontslag tijdens de proeftijd kent wettelijke grenzen en uitzonderingen. Raadpleeg een arbeidsrechtspecialist bij twijfel over de toelaatbaarheid in jouw situatie.